E Buch iwwer de Gaston Vogel 

Zwee Joer sinn et hier, datt dem Gast säi Kierper deciéiert huet, dës Welt ze verloossen. Sollt ech him- par l’impossible- nach eemol begéinen, géing ech him d’Remark maachen, datt hien express op engem 2. November vun eis gaangen ass; ze grouss war seng Roserei op d’kathoulesch Kierch wéi allgemeng op d’Reliounen, deenen hire fonds de commerce sech op d’Geschäft mat Liewen an Doud konzentréiert. Live and let die!

De Vullegast bleift dem Vollek an Erënnerung mat esou deftegen Aussoen ewéi: et ass fir ze katzen; an der Magistratur ginn et ze vill Vaginen asw, haut feelt hien an eiser Gesellschaft mat sengen Iwwerleeungen. Wat hätt hien zum Beispill ze soe gehat, fir d’Ofdreiwung an d’Verfassung aschreiwen ze loossen?

Dem Gast seng léifste Schrëftsteller waren Dostojevski an Nietzsche an elo, op sengem zweeten Doudesdag kënnt e Buch eraus iwwer hien, an zwar ëmmer am Kontext, aus der Siicht vun deenen zwee Auteuren. L’homme sans

essence: penser avec Gaston Vogel. De Christian Junck huet et geschriwwen, selwer Jurist a mat himm hunn ech dësen Interview gefouert.

GK: Ären Essay iwwer de Me Vogel an iwwer seng Persoun ass schonn aussergewéinlech. Dir probéiert dem Lieser den net oncontestéierte Personnage Vogel via zwee Schrëftsteller méi no ze bréngen, fir säin Denken, seng Launen, seng ètats d’âme besser ze verstoen. Wéi ass et zu där Iddi komm?

Wéi dee philosophesche Kär bis stoung, hu vill vu senge Remarken an Aussoen, déi mir virdrun heiansdo isoléiert oder aus dem Kontext erausgerappt virkomm sinn, op eemol e vill méi kohärent Ganzt erginn.

Ech si ganz domat d’accord, wéi Dir dat hei opschlësselt. Dat ass en zentrale Punkt, fir dem Gaston Vogel säin Denken ze verstoen. De Gut-Mensch ass fir hien net gutt, mee virun allem e Mënsch, dee mengt, hie wéisst schonn, wat gutt a wat béis ass. Hien huet säin Uerteel gefält, seng moralesch Gewëssheete stinn, an domat hält hien op, sech selwer a Fro ze stellen.

De Mënsch déen dier Bös-Mensch nennt, dee permanent tëscht Widderspréch hin- an hiergerappt gëtt, ass genee dat, wat ech aus dem Gaston Vogel sengen Texter a Bréiwer erausgelies hunn. An domat si mer natierlech matzen am Dostojewski sengem Liewenswierk. An engem vu senge leschten Interviewen huet de Vogel jo nach gesot, datt Bratja Karamasowy, wéi hien d’Buch mam russeschen Titel genannt huet, säin absolutt Liiblingsbuch wier. Déi dräi Bridder sinn am Fong d’Paradebeispill vun där mënschlecher Zerrassenheet, vun de Widderspréch, déi an eis alleguer stiechen.

A wien dem Gaston Vogel seng Interviewen nach eng Kéier Revue passéiere léisst, dee wäert sech un eng rhetoresch Fro erënneren, déi hien ëmmer erëm gestallt huet: « Kennt Dir Iech? Dir kennt Iech iwwerhaapt guer net! »

An hei kënnt den Dräiklang an d’Spill, op deem mäin Essay opgebaut ass. Den Dostojewski diagnostizéiert d’Zerrassenheet vum Mënsch. Den Nietzsche zerstéiert d’Illusiounen, mat deenen de Mënsch probéiert, dës Zerrassenheet ze iwwerwannen. An déi chinesesch Philosophie mécht schliisslech de Wee fräi, fir ouni dës Illusiounen ze liewen.

Meng Thes ass, datt an dësem Dräiklang wuel déi zentral Erkenntnis vum Gaston Vogel sengem Denken läit an datt alles anescht am Fong just verschidden Déclinaisoune vun dëser Erkenntnis sinn.

An der Iwwerschrëft vum Buch heescht et ënnert anerem: l’homme sans essence. De Gaston Vogel kee Wiesen? Keng Perséinlechkeet? Kee Fuedem a sengem Denken? Ärer These no ass just de Géigendeel de Fall….

Ech mengen, datt de Gaston Vogel selwer eng Äntwert op dës Fro gëtt, an zwar duerch dat, wat hien als mutation permanente beschreift. Dat ass eng vun de groussen Iddien, déi hien a sengem formidabelen Artikel La pensée chinoise ervirhieft.

Ech muss soen, datt dësen Artikel eigentlech den Ausgangspunkt vu menger méi struktureller Aarbecht war. Ech war mir dësem fundamentalen Ënnerscheed am Denken nämlech guer net bewosst. Ech si selbstverständlech, wéi mir wuel alleguer, staark vun der europäescher Denktraditioun gepräägt. Wéi ech deen Artikel gelies hunn, ass mir eréischt bewosst ginn, wéi grondverschidden déi chinesesch Konzeptioun vun der Welt ka sinn.

Wärend an der westlecher Philosophie oft no enger leschter Substanz, engem onverännerleche Wiesen hannert de Saache gesicht gëtt, steet an der chineesescher, besonnesch der daoistescher Traditioun de permanente Wandel am Mëttelpunkt. Näischt ass definitiv festgeluecht, alles ass a Beweegung. Dat weist sech och am Prinzip vu Yin a Yang, wou Géigesätz sech net einfach ausschléissen, mee sech géigesäiteg bedéngen an anenee verwandelen.

Eng kleng Tëschebemierkung an deem Zesummenhang: De Gaston Vogel huet sech jo och géint d’Enn vu sengem Liewen op seng gewinnt polemesch Aart a Weis iwwer verschidde politesch Stréimungen am Zesummenhang mam Klimawandel ausgedréckt. Ech mengen, datt een och dës Aussoen am Liicht vu sengem Denken interpretéiere muss. Do huet net einfach en eeleren Här geschwat, deen d’Realitéiten net méi unerkenne wollt, mee e Mënsch, fir deen de permanente Wandel vun der Natur eng fundamental philosophesch Iwwerzeegung war. Hien huet an deem Zesummenhang ëmmer nees d’Sahara als Beispill genannt, déi virun e puer Dausend Joer nach eng gréng, bléiend Landschaft mat Séien a Flëss war. Dat ass iwwregens wëssenschaftlech beluecht. Ob seng Konklusiounen iwwer den haitege Klimawandel richteg waren, ass natierlech eng aner Fro. Mee et hëlleft eis, ze verstoen, vu wéi engem gedanklechen Ausgangspunkt aus hien argumentéiert huet.

Fir op Är eigentlech Fro zeréckzekommen: Ech mengen, datt genee hei de Schlëssel zum Titel L’Homme sans essence läit. Et geet net drëm, datt de Gaston Vogel keng Perséinlechkeet oder kee gedankleche Kär hat. Et geet drëm, datt de Mënsch net duerch eng definitiv, onverännerlech Essenz definéiert ka ginn.

An dat ass fir mech och, wéi gesot, de Punkt, wou déi chinesesch Philosophie, den Nietzsche an den Dostojewski am Vogel sengem Denken zesummekommen.

an am zweeten Deel vun der Iwwerschrëft heescbt et da weider: penser avec Gaston Vogel. Dat ‘Denken’ ass awer just geduecht, fir d’Persoun Vogel besser ze verstoen….

 Et geet och drëm, mam Vogel iwwer de Mënsch nozedenken. An dat ass, op d’mannst fir mech, eng ongeheier räich Gedankewelt, déi de Gaston Vogel do opmécht.

Och wann ech mech mat menger Thes sollt ieren, bleift et jo e Fakt, datt hien den Nietzsche an den Dostojewski immens héich appréciéiert huet. Datt hien sech intensiv mat der chinesescher Philosophie beschäftegt huet an aussergewéinlech gutt doriwwer Bescheed wousst, ass och e Fakt.

De Kär vu mengem Buch ass ganz kloer deen éischten, philosopheschen Deel. Do geet et mir ëm béides: engersäits dem Vogel seng Persoun duerch säin Denken besser ze verstoen, anerersäits awer och, mam Vogel iwwer philosophesch Froen nozedenken, déi wäit iwwer seng Persoun erausginn.

Déi Deeler iwwer d’Relioun an d’Recht sinn duerno éischter eng Uwendung vun dëser philosophescher Interpretatioun op de Gaston Vogel selwer.

Wann ech mat menger Thes aus dem éischten Deel richteg leien, da kann ech domat nämlech zum groussen Deel erklären, firwat d’kathoulesch Kierch fir hien esou eppes Schlëmmes war. Hien huet jo ëmmer nees vun de moutons qui broutent l’herbe geschwat. Ech mengen, datt hien domat déi Gleeweg gemengt huet, déi sech vun der Kierch esou formatéiere gelooss hunn, datt si net méi selwer denken an hiert eegent Wiesen a fest virgezeechent Bunne presse gelooss hunn.

An do si mer nees bei där fundamentaler Fro vun der Essenz. Fir e Mënsch, deen de permanente Wandel, d’Widderspréch an d’Onméiglechkeet vun enger definitiver mënschlecher Essenz unerkennt, muss eng Institutioun, déi behaapt, dem Mënsch säi Wiesen a seng moralesch Bestëmmung definitiv festleeën ze kënnen, bal zwangsleefeg problematesch sinn.

Dat ass op alle Fall meng Interpretatioun. An et ass och de Grond, firwat ech mengen, datt een dem Vogel seng hefteg Kritik un der Kierch net einfach als Antiklerikalismus ofdoe sollt. Et kéint eng vill méi déif philosophesch Iwwerzeegung dohannertstiechen.

Dir selwer sidd Jurist an och Essayist. Wat huet Iech beim Gaston Vogel ugezunn, fir e Buch ze schreiwen? Dat Buch ass elo fäerdeg, d’Resultat kann een noliesen, ma éier Dir ugefaangen hudd, wosst Dir jo net wouhinner Iech d’Rees géing féieren. Wat war et, dat Iech beim Personnage Vogel ugezunn huet?

Meng éischt bewosst Begéinung mam Gaston Vogel war, mengen ech, beim Debat iwwer déi europäesch Verfassung géint de Jean Asselborn, kuerz virum Referendum vun 2005. Ech hat bis dohin nach ni een erlieft, dee mat esou enger Intensitéit seng Cause plaidéiert huet, an dat mat enger enormer intellektueller Breet an enger aussergewéinlecher Vue op d’Geschicht, d’Literatur an d’Philosophie.

Ech erënnere mech nach gutt, datt ech deemools eng ganz Rei vu senge Referenzen an Uspillungen iwwerhaapt net verstanen hunn. Wann hien zum Beispill gesot huet, et géif keen „Talitha kumi“ ginn, da war dat fir mech ufanks e Rätsel. Et huet mech Jore vu Lektüren a Recherchë kascht, fir wierklech ze verstoen, op wat hie mat esou Aussoe wollt eraus. Mä genee dat huet mech faszinéiert: Hannert senge Wierder stoung eng ganz Welt, déi ech nach net kannt hunn an déi ech entdecke wollt.

Als Student sinn ech och heiansdo op d’Geriicht gaangen, fir Plädoyere nozelauschteren. Do hunn ech de Gaston Vogel munchmol an Aktioun erlieft. Natierlech konnt hien immens perséinlech an aggressiv ginn, heiansdo och iwwert dat eraus, wat ech fir ubruecht gehalen hunn. Mä seng Ausféierunge waren ëmmer intellektuell usprochsvoll. An dat ass fir mech en entscheedende Punkt: Wann een dem Gaston Vogel seng Polemik ewechhëlt, bleift nach ëmmer enorm vill Substanz iwwreg. Bei anere Leit ass et oft genee ëmgedréint: Hëlt een d’Polemik ewech, bleift bal näischt méi stoen.

Iwwer d’Joren hunn ech ugefaangen, seng Bicher ze sammelen an ze liesen: déi dräi grouss Fotobicher, säi Buch iwwer den Nietzsche, seng zwee Bicher iwwer d’Justiz an eng ganz Rei vu senge juristesche Fachpublikatiounen. Duerch hie sinn ech och op den Dostojewski opmierksam ginn. Mëttlerweil hunn ech eng ganz Rei vu senge Romaner gelies, an dofir sinn ech dem Gaston Vogel wierklech dankbar.

Besonnesch beandrockt huet mech och dem Gaston Vogel seng Opfuerderung, „no der Akropolis weider no Osten ze kucken“. An deem Saz stécht fir mech eng ganz Weltopfaassung. Mir sinn intellektuell a kulturell oft vill ze staark op Europa, a méi präzis op Westeuropa, fixéiert. Dobäi gëtt et hannert der Akropolis nach eng immens grouss Welt ze entdecken, mat aneren Denktraditiounen, anere Philosophien an anere Virstellunge vum Mënsch. De Gaston Vogel huet mäi Bléck an där Hisiicht wesentlech erweidert.

Fir mech war hien dat, wat een an der franséischer Literatur en homme mêlé nenne kéint: e Mënsch, dee sech net op eng eenzeg Disziplin, eng eenzeg Roll oder eng eenzeg intellektuell Welt reduzéiere léisst.

A virun allem huet hie mir eppes vermëttelt, wat ech bis haut fir fundamental halen: Literatur a Philosophie sinn net einfach Schoulfächer oder akademesch Disziplinnen. Si sinn net vum richtege Liewe getrennt. Si sinn e Wee, fir d’Liewen, d’Mënschen an d’Welt besser ze verstoen.

Ech mengen, et war genee dat, wat mech beim Gaston Vogel ugezunn huet: net nëmmen den Affekot, de Polemiker oder den Intellektuellen, mä e Mënsch, deen een duerch seng Aussoen dozou bruecht huet, selwer weiderzeliesen, weiderzedenken an déi eege Grenzen ze iwwerschreiden.

Dofir hunn ech och iwwer all déi Joren ëmmer nees säi Blog gelies. No sengem Doud hunn ech dunn ugefaangen, seng Artikelen systematesch ze klasséieren an thematesch ze uerdnen. Dat huet mir erlaabt, déi Texter an Iddien erauszeschielen an zesummenzefaassen, déi mech perséinlech am meeschten interesséiert hunn. Aus där Aarbecht ass lues a lues dëst Buch entstanen, ouni datt ech am Ufank wousst, wouhin déi Rees mech géif féieren.